Çizim 2: Bayrak değişiminde sürat(Erkekler) ⁽¹⁾

M.VIKRON ise en iyi Fransız erkek atletleriyle bayrak yarışmalarında fotoseller aracılığıyla yaptıkları incelemeler sonucunda en iyi bayrak değişiminin 19-24 metreler arasında ve 11 ila 13. adımlar arasında gerçekleştirildiği sonucuna varmıştır. Tabii ki bu değerlendirme elit sporcular içindir.⁽⁶⁾

Bayrak değiştirme çeşitleri:

Kullanılan üç değiştirme çeşidi arasında (Tab. 1]

* Dıştan değiştirme,

* İçten değiştirme,

· Karışık (Frankfurter) değişimi. Bu üçü arasında prensip olarak zaman açısından çok büyük farklar yoktur. Birbirlerinden ayrıldıkları nokta kimin hangi elle bayrağı daha iyi alacağı buna bağlı olarak hangi tarafa dönük bayrağı bekleyeceğidir. Dolayısıyla burada avantajların ve dezavantajların göz önünde bulundurulması gerekir.⁽¹⁾

	Dıştan değiştirme	İçlen değiştirme	Karışık değiştirme
Gelen
-Bayrağı taşıyan el -Değiştirme alanında koşu yeri	Sol Kulvarın dış kenarı	Sağ Kulvarın iç kenarı	Kombinasyon içten ve dıştan 1.ve 3. Değişim = İçten
Çıkan -Alan el -Değiştirme alanında koşu yeri -Gereken el değişimi	Sağ Kulvarın iç kenarı Sağ elden sol ele	Sol Kulvarın dış kenarı Sol elden sağ ele	2. Değişim = dıştan gerekmez

Tab 1: Kullanılabilecek bayrak değiştirme çeşitleri.⁽¹⁾

- Bayrağın güvenli değiştirilmesi, (örneğin her zaman kullanılan el)

- Değiştirmenin nasıl yapılacağı, (özellikle virajlardaki değiştirme alanlarının durumu)

- Değiştirmedeki taktik olarak değerlendirmeler. Dolayısıyla atletlerin yerlerinin değiştirilmesi. Yukarıdaki değerler göz önünde tutulduğunda BAUERSFELD dıştan değiştirmeyi en uygun teknik olarak değerlendirmiştir.

A - 1. Koşucunun toyu mesafesi 110 m:

B - 2. Koşucunun kotu mesafesi 130 m;

C - 3. Koşucunun koyu mesafesi 130 m.

D- 4. Koşucunun koşu mesafesi 120 m:

DA- Değiştirme alanı 20 m.

HA • Hızlanma alanı 10 m. ye kadar DA'nın

Çizim 3 : Şematik olarak 4x100 bayrak yarışmasının çizimi. (İçten değiştirme)(5)

Çıkış

4x100 ve 4x400 'de ilk adamlar takozdan çıkış yaparlar dolayısıyla en iyi takoz çıkışına sahip olan, 1. adam olarak koşar. Sporcu takozunu 200 m. ve 400 m. yarışmalarında olduğu gibi yerleştirir (Çizim 3)

Çizim 4: Takozun 200 m. ve 400 m. de yerleştirilmesi

DEĞİŞİMİN AŞAMALARI:

Bayrak değişimi optik açıdan yapılabilen en güzel bayrak değişimine bağlı
kalmaz zaman faktörüde çok önemlidir. Mümkün olan en kısa zamanda bayrak
değişiminin tamamlanması gerekir.

Optimal bir değişimin düzenlenmesi;

-Amacına uygun çıkış işaretinin yerinin belirlenmesi ve zamanında, kuvvetli bir ayaktan çıkış sağlayacak pozisyonunun tespit edilmesi,

- Çıkışta atletin daha sonraki değiştirmeden etkilenmeden maksimal hızla çıkması, aynı zamanda bayrağı getiren atletin süratini kesmeden koşmasına devam etmesi,

- En kısa zamanda ve en garantili bir biçimde bayrağın değiştirilmesi(1)

Çıkış işareti:

Çıkış işareti çıkışı yapacak olan atletin bayrağı getiren kişinin üstüne gelinceye

kadar bekleyeceği, önceden yere koyduğu bir işarettir.

Çıkış çizgisinden uzaklığı şu değerlere göre değişkendir.

- bir taraftan bayrağı getiren kişinin süratine,

- diğer taraftan çıkışı yapan kişinin reaksiyon ve hızlanma yeteneğine göre tespit edilir.(1)

Bayrağı alan sporcunun 26 m.deki koşu zamanı(s)		Bayrağı getiren sporcunun son				25 m. deki koşu zamanı (s)
		(TomEcker'den..Der Leichtathlet"te.Nr.13/1969)
		2,5	2,6	2.7	2 . 8	2.9	3,0	3,1	3,2	3,3	3,4
		m.	m.	m.	m.	m.	m.	m.	m.	m.	m.
	3,5	10,0	8.7	7.4	6.3	5,2	4.2	3,2	2,3	1,5	0,7
	3,6	11.0	9.7	8.3	7.1	6.0	5.0	4.0	3.1	2.3	1.5
	3.7	12,0	10.6	9.3	8,0	6.9	5.8	4.8	3.9	3.0	2,2
	3.8	13,0	11.6	10.2	8.9	7.8	6.7	5.6	4.7	3,8	2.9
	3,9	14,0	12,5	11.2	9.6	8.6	7.5	6.4	5.5	4,6	3.7
	4,0	15,0	13,5	12.0	10,7	9,5	8,3	7.2	6.2	5,3	4,4
	4,1	16,0	14,4	13,0	11.6	10,3	9,2	8.0	7,0	6,1	5,1
	4.2	17,0	15.4	13.9	12,5	11.2	10.0	8,9	7.8	8,8	5,9
	4.3	18,0	16.4	14.8	13.4	12.1	10.6	9.7	8.6	7,8	6.6
	4.4	19,0	17.3	15,7	14.3	12,9	11.7	10.5	9,4	6,4	7,3
	4,5	20,0	18.3	16,7	15,2	13,8	12,5	11,3	10.1	9,1	8,1
	4,6	21,0	19,3	17.6	16,1	14.7	13.3	12,1	10,9	9.9	8,6
	4,7	22,0	20.2	18,5	17,0	15,5	14,2	12,9	11,7	10,6	9,5
	4,8	23.0	21.2	19.4	17.9	16.4	15,0	13.7	12.5	11,4	10,3
	4,9	24.0	22.1	20.4	18.8	17.2	15.8	14.5	13.3	12.1	11.0
	5.0	25.0	23,1	21.3	19,7	18.1	16,7	15,3	14,1	12.9	11,8

Tabela 2: Optimal bayrak değişimi için zaman tabelası.(Schmolinsky, G. S. 223)

Genelde geçerli olan ölçüler:

Erkekler 7,00-9,00 m.

Bayanlar Erkek gençler: 6,50-7,00 m.

Bayan gençler: 5,50-6,50 m.

Çocuklar: 5,00-6,00 m. *

İşaretin yerinin tespiti ise antrenmanda genellikle bol tekrarlardan sonra belirlenir. Fakat yarışma günü atletlerin daha hızlı koşmaları, o günkü form durumları ve diğer nedenlerle çıkış çizgisinde ufak değişiklikler yapabilirler.

ÇIKIŞ POZİZYONU:

Çıkış yerindeki yerini alan atletin pozisyonu.

- Patlayıcı bir çıkış olanağı ve ilk adımdan başlayarak iyi bir ivmelenme,

- Çıkışı yapan yaklaşan koşucuyu ve yerdeki işareti iyi izlemeye uygun olmalıdır.

Çıkış yüksek çıkışla (ayaktan çıkış) gerçekleştirilir, ve çıkışı yapan kişi 10 m’lik alanı içinde pozisyon alır.

Sprinterlerin duruşu en uygun hızlanmaya ulaşmak için gereken şartlara sahip olmalıdır.

Ayaklar adım uzunluğunda olmalı ve ayak uçları öne dönük olmalıdır. Bayrağı getiren koşucu işaretle yaklaştıkça dizle bükülür, ağırlık öne yuvarlanmaya hazır bir durumda öne kayılır. Kollar ayaklara göre diyagonal olarak durulur.

Çıkış yapan sporcuya gerekli olan, yaklaşan sporcuyu takip etmesi, vücudun pozisyonunu mümkün olduğu kadar az etkilemelidir. Atlet yalnızca kafayı çevirerek (değişme çeşidine göre (Çizim 5) en uygun şekilde yaklaşan koşucuyu izlemelidir.) Omzun üstünden ya da ön kol altında arkaya bakmalıdır. Tek elle yerden destek alması mümkündür.

Çizim 5: Ayaktan çıkış olasılıkları ⁽¹⁾

SÜRATLENME:

Bayrağı getiren sporcu önceden yerde işaretlenmiş yere gelince, çıkan atlet tüm dikkatini en yüksek ivmelenmeye ulaşmak için harcamalıdır.

Bu tabiki;

- Konsantrasyon

- Maksimal çabuk reaksiyon ve start aksiyonu

- Maksimal hızlanma koşusu gerektirir.⁽¹⁾

Bayrak değişiminde hızlanma koşusu, sprint koşusunda olduğu gibi ve takip eden bayrak değişme görevini düşünmeden gerçekleştirilmelidir. Bu esnada arkaya bakışlar ve kolu erken arkaya uzatma, en yüksek hıza ulaşmayı engeller. Yaklaşan sporcuyu engellememek için (bayrak değiştirme çeşidine göre) kulvarın içerisindeki ya da dışarısındaki çizgiye yakın koşulmalıdır.

Bayrağı getiren sporcuda bu fazda süratini korumaya çalışmalıdır. Normal koşu ritmini devam etmeli ve kollar normal aktif çalışmasına devam etmelidir. Bayrağın erken öne uzatılması yada gövdenin öne doğru yatması sürat kaybına neden olur. ⁽¹⁾

FAZLAR

HAZIRLIK FAZI

HIZLANMA FAZI

DEĞİŞTİRME FAZI

Başlayış

Bitiş

Çıkış işaretinin tespiti

Çıkış

2-3 m’ye kadar yaklaşma

bayrak değiştirme

Fonksiyon

Tam zamanında çıkılması

En yüksek hıza ulaşılması

Ve değişme garantisi için

Şartlar sağlanması

En yüksek hızı korumak

(Bayrağı getirenin) en

yüksek koşu süratini

geliştirmek

En yüksek koşu temposun-

da garantili ve çabuk

bayrak değiştirme

Özellikleri

Bayrağı getiren:

- maksimal sürat

- en kısa yolun takip

edilmesi (virajlarda

kulvarın iç kenarını kullanmak)

- Bayrak (değiştirme çeşidine göre) doğru elde olması

Süratin korunması

- Değiştirme çeşidine

göre kulvarın iç yanı

yada dış yanında

koşulması

- Sprint koşusunun

devam ettirilmesi

(özellikle kolun erken

uzatılmaması)

Zamanında ve doğru

- Bayrağın garantili

olarak ele verilmesi

(daha önceden belirlenmiş teknikle)

-Bütün bayrak yarışçıları

değişimini tamamlayana

kadar kulvarda kalmak

Bayrağı alan:

- Çıkış işaretini doğru

işaretlemek

- Amacına uygun çıkış

çıkış pozisyonu almak.

*Değiştirme cinsine uygun

Kulvar yanı

*Ağırlık merkezine ayak

Uçlarına kaydırmak

*bayrağı getirene bakış

kontağı

*Çıkış hazırlığı (konsantre

olmak.)

- Tam zamanında çıkış

-Maksimal bir başlangıç

*En çabuk reaksiyon

*Yüksek adım frekansı

* Koşu istikametine dönük

koşu(arkaya dönmeden)

*Vücudun hareketine uygun

kol çalışması ( kolu arkada

bekletmemek)

-Koşulması gerekli kulvar

tarafının terk edilmemesi

-Kolun geriye uzatılmasıyla

*değişme tekniğine uygun

elin arkaya uzatılması (baş

parmak açık)

*Aşağı yukarı tam açılmış

bir kol.

* Mümkün olduğu kadar

kolu oynatmamak

-Koşu süratinin korunması

- Değiştirme cinsine göre

bayrağı el değiştirme

Tabela 3: Bayrak değişimindeki fazların yapılarına topluca bir bakış ⁽¹⁾

Bayrak değiştirme:

Bayrak değiştirme tekniği şu amaçla düzenlenir.

- Bayrağı garantili değiştirmeli;

- Koşu ritmi mümkün olduğu kadar az ve kısa süre için bozulmalıdır.

Bu yüzden bayrak değişi 2 -3 adımda gerçekleştirilmelidir. (Tab. 3 şekil 1)

Bayrağı getiren atlet arkadaşına 1,5-2 m yaklaştığında sesli sinyal verir (Bağırır). Bayrağı alacak olan sporcu bu ses üzerine bir sonraki adımda kolunu gevşek olarak arkaya uzatır. (Tab. 3 şekil 2)

Bayrağı alacak olan sporcudan beklenen elini (süratini korumak için gerekli olan koşu istikametine dönük pozisyonunu değiştirmeden ‘yana döndürmeden’) bayrak alışını kolaylaştırmak için mümkün olduğu kadar hareketsiz (sağa sola oynatmadan) geriye uzatmalıdır.

Öndeki atlet kolunu arkaya uzattıktan sonra, bayrağı getiren sporcu (kollarının normal hareketini bozmadan) bayrağı taşıyan elini öne uzatır ve bayrağı alacak olan arkadaşını eline bayrağı verir. (Tab. 3 şekil 3). ⁽¹⁾

Bauersfeld ve Schröter prensip olarak iki bayrak değişiminden söz etmektedir.(Çizim 6)

Aşağıdan Değiştirme: Bayrağı alacak sporcu baş parmağı açık vaziyette ve işaret parmağı ile baş parmağı arasındaki açı yeri gösterecek şekilde geriye uzatır. Bayrağı veren atlet bayrağı aşağıdan yukarıya elin içine doğru uzatır.

Yukarıdan Değiştirme: bayrağı alacak atlet elinin tersi yeri gösterecek biçimde elini geri uzatır. Bayrağı getiren atlet yukarıdan aşağı doğru hareketle bayrağı arkadaşının eline verir.

Aşağıdan yukarıya Yukarıdan aşağıya

Çizim 6: Aşağıdan ve yukarıdan bayrak değişimi.⁽¹⁾

Benimde öncelik verdiğim bu iki değiştirme yöntemine ilaveten Mel Rosen şu yöntemleri de sıralamaktadır:

*Avuç Kalçada Metodu:

Dört parmak bitişik, baş parmak kalçada ‘V’ pozisyonu

*Avuç Kalçada Metodu:

Bayrağın yerleştirilebileceği bir daire oluşturmak.⁽⁴⁾

Metin Demir ise yukarıdaki yöntemleri ilave edebileceğimiz bir tutuş biçiminden daha söz etmektedir.

*Çengel Tutuşu: Bayrak sopasını alan koşucu kolunu geriye doğru götürür. 4 parmağının uçları kendini, baş parmağı koşu yönünü gösterir. Bayrak sopasını veren koşucu sopayı aşağı ileriye doğru uygun biçimde uzatarak alıcının elinin içine verir. ⁽²⁾

Çizim 7: Çengel tutuşu bayrak değişimi ⁽²⁾

Hata

Düzeltme Olanağı

Bayrağı alacak olan sporcu değiştirme alanı dışına çıkıyor, bayrağı verecek olan yetişemiyor.

Bayrağı verecek olan sporcu arkadaşını yakalar ve geçer

Bayrağı alacak sporcu yeterince hızlanmıyor, arkaya bakıyor, kolu arkada tutuyor.

Bayrağı getiren sporcu bayrağı erken uzatıyor

Kol arkaya yanlış ve oynatarak uzatılıyor.

Bayrağı alacak olan bayrağı yakalamak istiyor, elini erken çekiyor.

Çıkış işareti çok uzakta,

Çıkış işaretini yaklaştır

Daha iyi start ve hızlanma istenmeli (zamanında çıkma)

Çıkışı işaretini uzaklaştır.

Temel bayrak değişimi anlatılmalı

Çabuk bayrak değiştirme alıştırmaları,

Orta süratte bayrak değişimi

Sürati korumak için koşu ritminin bozulmaması gerektiği anlatılmalı.

Bayraksız bayrak değişimi elle vurarak.

Çok yavaş koşuyla ve orta süratte bayrak değişimleri

Temel bayrak değişimi anlatılmalı.

Yavaş yavaş, bekleyerek bayrakla ritim çalışmaları.

Tabela 4: Yapılabilecek hatalar ve düzeltme yöntemleri ⁽¹⁾

Bayrak Koşusunda Koşu Stratejisi:

1. En hızlı kişi son adam olarak koşar

2. Çıkışı en iyi koşan ve kavisi iyi koşan 1. adam olarak koşar.

3. Düzlükte iyi koşan ve iyi bayrak değiştiren 2. adam olarak koşar.

4. İyi kavis koşan ve iyi bayrak değiştiren 3. adam olarak koşar. (Mel Rosen)

4x400 metre Bayrak Yarışmaları:

4x100m. Bayrak yarışmalarına göre daha az komplike bir yarışmadır. Burada da ayakta çıkış uygulanır. Fakat bayrağı getiren son ana kadar beklenir 400 metrenin bitiminden 10metre geride bayrak alınabilir.

Bayrağı koşan ilk adım 400m çıkışında olduğu gibi takozdan çıkar. 1. ve 2. adam arasındaki bayrak değişimi herkesin kendi kulvarında yapılır. 2. adım ilk yüz metreyi kulvarlı koşar

Yarışın toplam 500 metresi kulvarlı koşudur. Bundan sonra atletler 1. kulvarda koşmaya devam ederler.

Bu aşamadan sonraki bayrak değişimlerinde bayrağı getiren takımın sporcusu 1. kulvarda bekler, 2. getirenin takım arkadaşı 2. sırada bekler, diğerleri geliş sırasına göre dizilirler

Bayrağı getiren atlet süratli geliyorsa değişimde relatif süratli yapılabilir.

Taktik olarak Dick F. Zayıf ve tecrübesiz atletin ilk koşması gerektiğini, 2. adam için ikinci ve üçüncü kalite koşucuların daha tecrübesizi seçilmesini, 3. adam için arayı açabilecek veya yarıştan kopmadan diğerlerini yakalayabilecek güçlü bir 400 metre yarışçısı olması gerektiğini yazıyor. Ayrıca bunlara ilaveten bu sıralamada takımın yarıştan kopmaması için yarışma esnasında değişiklikler yapılabileceğini belirtiyor. Hatta 2. hızlı atletin ilk adam koşarak bayrağı farklı getirmesi bile düşünülebileceğini söylüyor.⁽³⁾

KAYNAKLAR

1. BAUERSFELD. K.H. SCHRÖTER.G.:Grundlagen der Leichtathtik, Berlin, 1980 S.147-155

2. DEMİR,M.: Bayrak koşuları, Atletizm Bilim ve Teknoloji Dergisi’nde Türk Spor Vakfı

Yayını. 17. sayı, Ankara, (1995) S.38.

3. DİCK, F.: Bayrak Yarışları. Atletizm Bilim ve Teknoloji Dergisi. Çev. Güngör, G.

Türk Spor Vakfı Yayını. Sayı 5. Ankara. 1992, S.32

4. Rosen, M.: Bayrak Değişiklikleri, Atletizm Bilim ve Teknolojisi Dergisi’nde. Çev.

Tınazlı,

Türk Spor Vakfı Yayını. Sayı 14. Ankara, 1994,S. 16-17.

5. SCHMOLİSKY.G.: Lichtathletik, Berlin, 1980. S. 219-223

6. VİKRON : Fransa 4x400 m. Bayrak Takımının Hazırlıklarında Kullanılan Teknik

Temeller. Atletizm Bilim ve Teknoloji Dergisi’nde Çev. Bağırgan, T. Türk

Spor Vakfı Yayını. Sayı 8. Ankara (1992), S.35.