Atletizm öğretim prensiplerini incelemeden önce çocukluk ve gençlik yaşlarındaki sınıflandırmalara göz atmak gerekir tablo 1’de S. Muratlı’nın Martin, 1980’den alıntı yaptığı sınıflandırmayı, tablo 4’te ise J. Eeinek’in sınıflandırmasını bulabilirsiniz.

 

 

 


                Okul öncesi             1. Okul çağı                   2. Okul çağı                            1. Ergenlik çağı  2. Ergenlik çağı

  O

 


     Yaţlar         6            7             8            9            10          11           12          13          14           15          16       17          18

  O

                Okul öncesi             1. Okul çağı                   2. Okul çağı           1. Ergenlik çağı   2. Ergenlik çağı

 

                                                                                                          Elit Spor eğitimi başı

 

Tabela 1: Gelişim aşamaları ve takvim yaşı.

 


Çocuk ve Gençlerde Antrenmanın Sporbiyolojisi Temelleri

 

*  Antrenmanın başlangıcında ortopedik ve internistik genel kontrollerden geçmelidir.

    Mümkün olan hastalığın ortaya çıkabileceği veya aktiv ve pasiv hareketlerde ortaya

    çıkabilecek kalp arızaları gibi. Dolayısıyle Başarı için yapılan antrenmanda hayati

    tehlikelere neden olabileceğinden, mümkün olabildiğince detaylı bir kontrolden

    geçmelidir. Bu kontroller belirli aralıklarla tekrarlanmalıdır. Antrenmandan

    doğabilecek eventüel yüklenme zararlarını erkenden farketmek ve böylece

    doğabilecek zararların önüne geçebilmek mümkündür.

*  Başarıya yönelik antrenmanler aile ve antrenör baskısı altında olmamalı, sporcunun

    kendi istemiyle yapılmalıdır.

*  Antrenmanlar yaş gurubuna uygun olmalı, çocuğun psikofiziksel durumu gözetilerek

    hazırlanmalıdır.

*  Antrenmanlar okul ve meslek eğitimini engellememeli.

*  Antrenman çocuklara yada gençlere spor dışında yapacakları diğer faaliyetler için boş zaman bırakmalıdır.

 

Çocuk ve Gençlerin Gelişmeden Dolayı Özellikleri

 

Çizim 1 ve 2’de görülebileceği gibi vücudun parçaları değişik yaşlarda değişen gelişme göster

 

                                                                     Yaş (Yıl)

Çizim 1: Yaşa bağlı olarak kafa ve boy arasındaki ilişki, yukarı kenardaki sayılar boyun kaç kafa uzunluğunda olduğudur.

  

  Boy

 

                                                                      Yaş

Çizim 2: Gelişme esnasında vücut büyüklüğünün ve vücut parçalarının proporsiyonlarının değişimi

   %

                                                                      Yaş

 Çizim 3: Kafanın/ Beynin gelişimi ve vücut gelişiminin yetişkin yaşına ulaşıncaya kadar gelişme oranı (5)

Çizim 3 de görebileceğiniz gibi Kafa/Beyin gelişimi ve genel vücut gelişimi çok değişik zamanlarda gerçekleşir.

 

Bu arada göze ilk çarpan beynin gelişmesidir: 6 yaşındaki bir çocuğun beyninin %90-95’ ine ulaşır. Buna karşılık aynı zaman içersinde genel vücut gelişimi yetişkin bir insanın vücudunun yarısına ulaşamamıştır.(5)

 

Çizim 4’de görebileceğimiz gibi merkezi sinir sistemi bir yaşına kadar hızlanarak örülür. Buda daha sonraları fonksiyon potansiyeli açısından çok büyük önem taşır.

 

 Çizim 4: Çocukluk gelişimi içersinde sinir hücrelerinin ve bağlantılarının gelişimi. Soldan sağa: Yeni doğmuş, 10 günlük, 10 aylık, 2 yaşındaki çocuk.(5)

Fazların yoğun bir şekilde yayılması 3 yaşına kadar devam eder ve amacına uygun hareketlilikle daha da yoğunlaştırılabilir.

Kondisyonel özellikler çocukluk yaşlarında maxsimal değil optimal geliştirilmelidir.

Büyüme doğumdan başlayarak gelişme çağının sonuna kadar azalarak artar,burada gelişmenin hızlandığı ergenlik çağını;kızlarda 11ile13,erkeklerde ise 13ile15yaşları arasını unutmamalıyız.(5)

Sınıflarda ve guruplarda antrenman yaparken ek bir problem daha vardır,buda takvim yaşına göre aynı yaştaki çocukların ergenlik yaşlarındaki gelişmelerin erken yada geç olabileceğidir,

Çizim 5,tabela 2­’de takvim yaşıyla biyolojik yaşlarının nasıl farklılıklar

Gösterebileceğini görebilirsiniz:genel olarak okullarda aynı takvim yaşındaki çocuklar arsında en büyük biyolojik yaşla en düşük biyolojik yaş arsındaki farkın  beş yaşa kadar çıktığını, spor kulüplerinde bu farkın yedi yaşa kadar çıktığı tespit edilmiştir,

 

Ortalama değerler

Aletli cimnastik

Voleybol

Kanosporu

Boy

147

173

174

Ağırlık

  36,6

  56,7

  63,0

Tabela 2: Spartakiade 1997 leipzig’e katılan 12 Yaşındaki antrenman yapan sporcular arsındaki boy ve kilolarının ekstrem dağılımı(5)

Çizim 5: Ortalama yaşı 12,9 olan Erkek çocuklar (kesik çizgi) ve kız Çocukların (düz çizgi)biyolojik yaşları. Ölçümler el bileğinin röntgeni çekilerek yapılmıştır,(5

 

Normal gelişme, takvim yaşının ve biyolojik yaşın birlikte gerçekleşmesi;Erken gelişmede vücudun gelişme fazlarının bir yada birkaç yaşın hızlandırılmış bir şekilde arka arkaya gerçekleşmesi;geç gelişmeden bir yada bir den fazla yaşın gecikmesini anlıyoruz,

 

Çizim 6’da erken gelişmiş ve geç gelişmişliğin iskelet yaşına göre çizimini göre bilirsiniz, Aradaki fark erkeklerde 13,kızlarda 12 yaşında en büyük ölçülere varır, ancak erkeklerde 16, kızlarda 15yaşında normal ölçülere ulaşır,(5)

Çizim 6: iskelet yaşının normal Gelişen (N) göre erken (E) ve geç (G) gelişen çocukların grafiksel çizimi, -------------Erkekler, - - - - - - -Kızlar.(5)

 

İskelet yaşı boya belirgin bir şekilde etki eder.Erken gelişmiş çocuklar

Normale göre uzun,normal gelişmiş çocuklar geç gelişen çocuklara göre

uzun olurlar.

 

İskelet yaşın aksine 16 yaşında boyun hala gelişmesine devam ettiğidir.

Erken ve geç gelişim arasındaki fark kapanmamıştır.(ÇİZİM 7)

 

Erken,normal ve geç gelişme çocuklarda özellikle derecelerin

Kıyaslanabildiği branşlarda,(,Atletizm buna iyi bir örnektir.) çok büyük

Önem taşır.