Atletizm
öğretim prensiplerini incelemeden önce çocukluk ve gençlik yaşlarındaki
sınıflandırmalara göz atmak gerekir tablo 1’de S. Muratlı’nın Martin, 1980’den
alıntı yaptığı sınıflandırmayı, tablo 4’te ise J. Eeinek’in sınıflandırmasını
bulabilirsiniz.
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
Okul öncesi 1. Okul çağı 2. Okul çağı 1. Ergenlik çağı 2. Ergenlik çağı
O
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
Yaţlar
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
O
Okul öncesi 1. Okul çağı 2. Okul çağı 1. Ergenlik çağı 2. Ergenlik çağı
Elit Spor eğitimi başı
Tabela 1:
Gelişim aşamaları ve takvim yaşı.
Çocuk
ve Gençlerde Antrenmanın Sporbiyolojisi Temelleri
* Antrenmanın başlangıcında ortopedik ve internistik genel kontrollerden geçmelidir.
Mümkün olan hastalığın
ortaya çıkabileceği veya aktiv ve pasiv hareketlerde
ortaya
çıkabilecek kalp arızaları
gibi. Dolayısıyle Başarı için yapılan antrenmanda hayati
tehlikelere neden olabileceğinden, mümkün
olabildiğince detaylı bir kontrolden
geçmelidir. Bu kontroller
belirli aralıklarla tekrarlanmalıdır. Antrenmandan
doğabilecek eventüel
yüklenme zararlarını erkenden farketmek ve böylece
doğabilecek zararların önüne geçebilmek mümkündür.
* Başarıya yönelik antrenmanler aile ve
antrenör baskısı altında olmamalı, sporcunun
kendi istemiyle
yapılmalıdır.
* Antrenmanlar yaş gurubuna uygun olmalı,
çocuğun psikofiziksel durumu gözetilerek
hazırlanmalıdır.
* Antrenmanlar okul ve meslek eğitimini
engellememeli.
* Antrenman çocuklara yada gençlere spor dışında yapacakları diğer faaliyetler için boş zaman bırakmalıdır.
Çocuk
ve Gençlerin Gelişmeden Dolayı Özellikleri
Çizim 1 ve
2’de görülebileceği gibi vücudun parçaları değişik yaşlarda değişen gelişme
göster

Çizim 1:
Yaşa bağlı olarak kafa ve boy arasındaki ilişki, yukarı kenardaki sayılar boyun
kaç kafa uzunluğunda olduğudur.

Çizim 2:
Gelişme esnasında vücut büyüklüğünün ve vücut parçalarının proporsiyonlarının
değişimi

Yaş
Çizim 3
de görebileceğiniz gibi Kafa/Beyin gelişimi ve genel vücut gelişimi çok değişik
zamanlarda gerçekleşir.
Bu arada
göze ilk çarpan beynin gelişmesidir: 6 yaşındaki bir çocuğun beyninin %90-95’
ine ulaşır. Buna karşılık aynı zaman içersinde genel vücut gelişimi yetişkin bir
insanın vücudunun yarısına ulaşamamıştır.(5)
Çizim
4’de görebileceğimiz gibi merkezi sinir sistemi bir yaşına kadar hızlanarak
örülür. Buda daha sonraları fonksiyon potansiyeli açısından çok büyük önem
taşır.

Fazların yoğun bir şekilde yayılması 3 yaşına kadar devam eder ve amacına uygun hareketlilikle daha da yoğunlaştırılabilir.
Kondisyonel
özellikler çocukluk yaşlarında maxsimal değil optimal
geliştirilmelidir.
Büyüme doğumdan
başlayarak gelişme çağının sonuna kadar azalarak artar,burada gelişmenin
hızlandığı ergenlik çağını;kızlarda 11ile13,erkeklerde ise 13ile15yaşları
arasını unutmamalıyız.(5)
Sınıflarda ve
guruplarda antrenman yaparken ek bir problem daha vardır,buda takvim yaşına göre
aynı yaştaki çocukların ergenlik yaşlarındaki gelişmelerin erken yada geç
olabileceğidir,
Çizim 5,tabela
2’de takvim yaşıyla biyolojik yaşlarının nasıl farklılıklar
Gösterebileceğini
görebilirsiniz:genel olarak okullarda aynı takvim yaşındaki çocuklar arsında en
büyük biyolojik yaşla en düşük biyolojik yaş arsındaki farkın beş yaşa kadar çıktığını, spor
kulüplerinde bu farkın yedi yaşa kadar çıktığı tespit
edilmiştir,
|
Ortalama
değerler |
Aletli
cimnastik |
Voleybol |
Kanosporu |
|
Boy |
147 |
173 |
174 |
|
Ağırlık |
36,6 |
56,7 |
63,0 |
Tabela 2:
Spartakiade 1997 leipzig’e katılan 12 Yaşındaki antrenman yapan sporcular
arsındaki boy ve kilolarının ekstrem dağılımı(5)

Normal gelişme,
takvim yaşının ve biyolojik yaşın birlikte gerçekleşmesi;Erken gelişmede vücudun
gelişme fazlarının bir yada birkaç yaşın hızlandırılmış bir şekilde arka arkaya
gerçekleşmesi;geç gelişmeden bir yada bir den fazla yaşın gecikmesini
anlıyoruz,
Çizim 6’da erken
gelişmiş ve geç gelişmişliğin iskelet yaşına göre çizimini göre bilirsiniz,
Aradaki fark erkeklerde 13,kızlarda 12 yaşında en büyük ölçülere varır, ancak
erkeklerde 16, kızlarda 15yaşında normal ölçülere
ulaşır,(5)

İskelet yaşı boya
belirgin bir şekilde etki eder.Erken gelişmiş çocuklar
Normale göre
uzun,normal gelişmiş çocuklar geç gelişen çocuklara
göre
uzun
olurlar.
İskelet yaşın aksine
16 yaşında boyun hala gelişmesine
devam ettiğidir.
Erken ve geç gelişim
arasındaki fark kapanmamıştır.(ÇİZİM 7)
Erken,normal ve geç
gelişme çocuklarda özellikle derecelerin
Kıyaslanabildiği
branşlarda,(,Atletizm buna iyi bir örnektir.) çok
büyük
Önem
taşır.